Damion en zijn oma Asambhawatie, twee werelden, twee generaties, verenigd door een gedeelde geschiedenis. Waar Damion (29), geboren en getogen in Nederland, droomt van een toekomst in Suriname, blikt zijn oma (81) terug op een leven dat ze zorgvuldig heeft opgebouwd in Nederland. Damion: “Ik ben hier geboren. Ik heb een witte Nederlandse moeder, maar ik voel de afstand tot de witte Nederlandse samenleving.”

Suriname viert dit jaar zijn vijftigjarige onafhankelijkheid van Nederland. Sindsdien zijn zowel Suriname als Nederland onherkenbaar veranderd. Asambhawatie Thakoer-Chentasingh (81) kwam in 1978 op zoek naar een beter leven naar Nederland. Haar kleinzoon Damion (29), eind jaren negentig geboren in Veldhoven, droomt juist van een toekomst in Suriname. Zijn oma “mist Suriname niet meer zo”, zegt ze.

Damion Thakoer, fotograaf, bezoekt zijn adjie, de moeder van zijn vader, bijna iedere dag. Dat begon toen hij rond zijn negentiende zijn eerste woning kreeg. Dat was een studio op loopafstand van het huis van zijn grootouders in Eindhoven. “Ik ging bewust daarheen, omdat ik meer van de cultuur wilde meekrijgen”, vertelt hij in de woonkamer van zijn oma. Zijn Nederlandse moeder en in Suriname geboren vader gingen uit elkaar toen Damion acht was. Hij bleef bij zijn moeder wonen. “Ik wilde meer van de taal meekrijgen. Hindostaans kan ik nog niet zo goed”, zegt hij.

Zij: “Hij verstaat wel veel.”

De opa en oma van Asambhawatie Thakoer-Chentasingh kwamen na de definitieve afschaffing van de slavernij in Suriname als contractarbeiders vanuit India naar Suriname. Tussen 1873 en 1916 maakten ruim 34.000 mensen die oversteek. In Suriname werden ze onder valse voorwendselen gedwongen om op plantages te werken als alternatieve arbeidskracht voor de tot slaafgemaakten. Asambhawatie vertelt dat veel Indiërs al tijdens de lange overtocht op de boot overleden.

Hij: “Ik weet dat je een officieel document hebt liggen, volgens mij het reisdocument, hoelang het heeft geduurd van de boot. Vorig jaar heb ik het nog gezien.” Het document wordt niet gevonden.

Asambhawatie leerde haar man kennen bij een kleermakersbedrijf in Suriname. “Ik was een beetje vooruitstrevend”, zegt ze. Na de onafhankelijkheid van Suriname vertrok haar man naar Nederland met de oudste kinderen. Het eigen bedrijf dat zij inmiddels hadden opgericht werd verkocht. Zij volgde in oktober 1978, vlak voor de strenge Nederlandse winter. Tegen haar moeder zei ze: ‘je moet mijn spullen bewaren, want ik kom terug!’.

Maar ze bleef. Voor haar kinderen. Ze vond het belangrijk om hard te werken en haar kinderen naar school te kunnen sturen, zodat hun dochters zelfstandig konden worden. In Nederland maakte ze kantoren schoon. Ze behaalde haar coupeuse-diploma. Haar man deed sociaal werk en hielp Surinamers aan een baan via een uitzendbureau. “Hij legde hen uit hoe ze zich konden inschrijven en hun gezin naar Nederland konden halen rondom de onafhankelijkheid”, zegt ze. “Het was moeilijk daar, iedereen was bang.” Later maakte haar man tv’s bij Philips.

Damions eerste reis naar Suriname, op 21-jarige leeftijd, was met zijn opa en oma. Eerder met zijn vader mee lukte niet. Toen hij zijn eigen ticket kon kopen, besloot hij zelf te gaan. Hij werd “verliefd op het land”. Op de vraag waarop hij precies verliefd werd, antwoordt hij lachend: “Waarop niet?”.

“Op het klimaat, de energie die er in de lucht hangt. De natuur, het eten. De saamhorigheid”, zegt hij. “Ik houd van het Surinaamse nationalisme. Alle etnische groepen leven onder de Surinaamse vlag en iedereen draagt die vlag met trots. Dat zie ik hier niet en daar wel. Daar wordt elkaars cultuur gedeeld. Het eten bijvoorbeeld, je hebt eten uit allerlei soorten keukens, nationale feestdagen worden samen gevierd. En er is een soort van gedeelde pijn. Ik vind het land helemaal niet verpest. Ik ben oprecht van plan om, met Godswil, naar Suriname te mogen gaan forever.”

Hoewel Asambhawatie inmiddels haar draai heeft gevonden in Nederland, begrijpt ze dat haar kleinzoon juist de tegengestelde reis wil maken. Damion is niet de enige, een neefje van haar verhuisde ook. “Er zijn veel mensen daar gebleven of gaan na de pensionering terug.”

Het exacte aantal Surinamers dat vanuit Nederland remigreert naar Suriname is moeilijk vast te stellen, omdat dit niet centraal wordt bijgehouden in de migratiestatistieken. Uit onderzoeken naar de remigratiebeweging blijkt dat de redenen divers zijn. Een beter sociaal klimaat en minder gehaaste levensstijl dan in Nederland. Sterke familiebanden en nostalgische gevoelens voor het geboorteland. De wens om iets te betekenen voor Suriname, vooral onder opgeleide jongeren.